Krajowy Rejestr Sądowy (KRS)

Krajowy Rejestr Sądowy (KRS) – rodzaj rejestru publicznego prowadzonego przez wybrane sądy rejonowe i Ministerstwo Sprawiedliwości.

Podstawa prawna

Krajowy Rejestr Sądowy działa od 1 stycznia 2001 roku na podstawie ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 roku o Krajowym Rejestrze Sądowym. Zastąpił wcześniej istniejący rejestr handlowy.

W odróżnieniu od poprzedniego rejestru handlowego, którego poziom dostępności z przyczyn technicznych był ograniczony, Krajowy Rejestr Sądowy daje możliwość uzyskania informacji o każdym przedsiębiorcy podlegającym obowiązkowi wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego w formie wypisu, wyciągu lub stosownego zaświadczenia w kilkudziesięciu ekspozycjach Centralnego Ośrodka Informacji Krajowego Rejestru Sądowego w całym kraju. Od czerwca 2012 r. odpisy z Krajowego Rejestru Sądowego w wersji elektronicznej można bezpłatnie pobierać w Internecie.

Struktura rejestru

W skład Krajowego Rejestru Sądowego wchodzi

  • rejestr przedsiębiorców,
  • rejestr stowarzyszeń, innych organizacji społecznych i zawodowych, fundacji i niezależnych publicznych instytucji opieki zdrowotnej,
  • rejestr dłużników niewypłacalnych (prowadzony przed 1 lutego 2019 r.).

Na dzień 31 grudnia 2015 roku w Krajowym Rejestrze Sądowym zarejestrowanych było 401 110 podmiotów

Rejestr Przedsiębiorców składa się z 6 sekcji:

  • Sekcja I rejestru zawiera dane dotyczące nazwy lub firmy podmiotu, formy prawnej prowadzonej działalności gospodarczej, siedziby i adresu, a także ewentualnych oddziałów danego przedsiębiorcy. W następnej części tej sekcji można znaleźć informacje o wcześniejszej rejestracji przedsiębiorcy lub o tym, jak powstał podmiot, jeżeli był on wynikiem przekształcenia, połączenia lub podziału. Zawiera również informacje o numerach NIP i REGON. Ważnym elementem sekcji I są informacje dotyczące statutu lub umowy spółki, na podstawie której działa przedsiębiorca.
  • Część II rejestru zawiera informacje o sposobie reprezentacji podmiotu oraz dane osób będących członkami organu uprawnionego wraz ze sposobem reprezentacji lub wspólników uprawnionych do reprezentacji spółki osobowej. W poniższej sekcji można znaleźć informacje na temat organu nadzorczego, jeżeli taki istnieje, oraz jego składu. Sekcja ta zawiera również informacje o pełnomocniku, osobach pełniących tę funkcję oraz rodzaju udzielonego pełnomocnictwa.
  • Sekcja III rejestru przedstawia przedmiot działalności przedsiębiorcy według kodów Polskiej Klasyfikacji Działalności, odniesienie do złożenia rocznego sprawozdania finansowego, uchwałę o jego zatwierdzeniu, sprawozdanie z działalności podmiotu oraz przedłożenie opinii biegłego rewidenta z badania sprawozdania finansowego, jeżeli sprawozdanie to było przedmiotem badania – wraz ze wskazaniem okresu, za który zostały przedłożone wszystkie wyżej wymienione dokumenty.
  • Sekcja IV rejestru pełni specjalną funkcję ostrzegawczą, gdyż zawiera informacje o wystąpieniu zaległości podatkowych, celnych i z tytułu ubezpieczeń społecznych, a także o umorzeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec dłużnika ze względu na fakt, że egzekucja nie będzie skutkować kwotą wyższą niż koszty egzekucji. Zawiera również informacje o zabezpieczeniu majątku dłużnika w postępowaniu upadłościowym poprzez zawieszenie postępowania egzekucyjnego, o oddaleniu wniosku o ogłoszenie upadłości z uwagi na fakt, że majątek niewypłacalnego dłużnika nie wystarcza na pokrycie kosztów postępowania.
  • W dziale V Rejestru Przedsiębiorców jest mowa o powołaniu i odwołaniu Kuratora.
  • Rozdział VI zawiera informacje na temat otwarcia i zakończenia likwidacji, powołania zarządu i syndyków masy upadłościowej, nazwisk likwidatorów lub zarządców oraz sposobu reprezentacji. Sekcja ta obejmuje również ujawnienie danych dotyczących połączenia lub przekształcenia przedsiębiorcy, informacji o upadłości, wszczęciu postępowania naprawczego wraz z danymi syndyka lub zarządcy przymusowego.

Rejestr Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego nie obejmuje przedsiębiorców prowadzących działalność gospodarczą w formie jednoosobowej działalności gospodarczej, podlegających rejestracji w Centralnym Rejestrze oraz Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG).

Wpisy do rejestru przedsiębiorców podlegają obowiązkowi publikacji w Monitorze Sądowym i Gospodarczym. Istnieją wyjątki od tej zasady (np. wpisy w sekcji IV nie są reklamowane).

Rejestr stowarzyszeń, innych organizacji społecznych i zawodowych, fundacji i niezależnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej: Zakres podmiotów, które mają być ujawniane w tym rejestrze określa załącznik 3 do rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 listopada 2014 r. w sprawie szczegółowego sposobu prowadzenia rejestrów objętych krajowym rejestrem sądowym oraz szczegółowej treści wpisów do tych rejestrów.

Rejestr niewypłacalnych dłużników

Jego celem było zarejestrowanie, a następnie publiczne ujawnienie przypadków nierzetelności lub niezdolności do spłaty zadłużenia, faktów przymusowej egzekucji tych długów w drodze egzekucji administracyjnej i cywilnej, a także ogłoszenia upadłości i innych zdarzeń mających znaczenie dla postępowania upadłościowego. Ujawniając takie informacje, potencjalni wierzyciele mogli uniknąć nawiązania stosunków prawnych z partnerami o niepewnych aktywach, zagrożonych trwającym postępowaniem egzekucyjnym lub upadłościowym.

Wpisu do Rejestru Dłużników Niewypłacalnych można dokonać na wniosek lub z urzędu na podstawie art. 55 ustawy o KRS.

Funkcje rejestru

Krajowy Rejestr Sądowy pełni dwie główne funkcje: informacyjną i weryfikacyjną. Funkcja informacyjna polega na tym, że Krajowy Rejestr Sądowy jest ogólnopolską bazą danych podmiotów uczestniczących w transakcjach gospodarczych. Funkcja legalizacyjna polega na tym, że tylko wpis do rejestru pozwala na dokonywanie dalszych czynności prawnych (często jest to równoznaczne z uzyskaniem osobowości prawnej).

W celu zapewnienia dokładności i kompletności danych zawartych w rejestrze, ustawa o Krajowym Rejestrze Sądowym przewiduje domniemanie dokładności wpisów w rejestrze. Jednakże w przypadku rozbieżności między stanem faktycznym a wpisem do rejestru, sąd rejestrowy otrzymał środki prawne w celu przywrócenia sytuacji zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Środki te mają na celu ochronę podstawowych zasad politycznych zawartych w ustawie o krajowym rejestrze sądowym.

Krajowy Rejestr Sądowy jest jawny pod względem formalnym – każdy ma prawo wglądu do danych wpisanych do rejestru, uzyskania odpisu, wyciągu lub zaświadczenia dotyczącego danych zawartych w rejestrze. Każdy ma prawo wglądu do akt rejestrowych podmiotów podlegających wpisowi do rejestru przedsiębiorców w siedzibie sądu rejestrowego (w czytelniach akt znajdujących się w budynkach sądów rejonowych, gdzie znajdują się wydziały gospodarcze Krajowego Rejestru Sądowego). Wgląd do akt nie wymaga żadnego interesu prawnego ani faktycznego. Kopie i wyciągi można pobrać z ekspozycji Centralnego Ośrodka Informacji Krajowego Rejestru Sądowego lub z Internetu.

Od 2013 roku możliwa jest automatyczna wymiana danych pomiędzy Krajowym Rejestrem Sądowym a Krajowym Rejestrem Karnym (KRK), dzięki czemu sądy rejestrowe mogą na bieżąco weryfikować, czy osoba zgłoszona do Krajowego Rejestru Sądowego nie jest skazana za jedno z przestępstw uniemożliwiających wpisanie jej do rejestru.

Informacje o podmiotach wpisanych do Krajowego Rejestru Sądowego w Internecie

Od 28 czerwca 2012 r. na stronie internetowej Ministerstwa Sprawiedliwości działa wyszukiwarka podmiotów wpisanych do Krajowego Rejestru Sądowego, dzięki której można bezpłatnie pobrać dokument elektroniczny (w formacie PDF) Centralnej Informacji Krajowego Rejestru Sądowego, odpowiadający aktualnemu wypisowi z rejestrów przedsiębiorców i stowarzyszeń.

Dzięki nowej usłudze nie jest już konieczne odwiedzanie sądu rejestrowego lub wnoszenie oddzielnych opłat za wydanie aktualnego odpisu z KRS, gdyż wydruki komputerowe aktualnych informacji o podmiotach wpisanych do rejestru, pobrane samodzielnie, mają tę samą moc, co dokumenty wydane przez Centralną Informację, o ile posiadają cechy umożliwiające ich weryfikację z danymi zawartymi w rejestrze (art. 4 ust. 4aa ustawy o KRS). Do dnia 31 grudnia 2012 r. Ministerstwo Sprawiedliwości pobrało ponad 5 mln bezpłatnych elektronicznych kopii aktualnych odpisów z Krajowego Rejestru Sądowego.

Siedziba i obszary jurysdykcji

Krajowy Rejestr Sądowy prowadzony jest w systemie informatycznym przez 27 wydziałów Krajowego Rejestru Sądowego, które znajdują się w 21 sądach rejonowych. W większości przypadków (poza sądami w miastach położonych w województwach: kujawsko-pomorskim, śląskim i zachodniopomorskim) obszar ich jurysdykcji pokrywa się z całym województwem.